Abarwayi b'igituntu bariyongereye mu myaka irindwi ishize 

Abarwayi b'igituntu bariyongereye mu myaka irindwi ishize 
Photo generated by AI

Raporo y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) igaragaza ko abantu 42.103 banduye igituntu mu myaka irindwi ishize. Imibare y’abarwaye igaragaza ko indwara yagiye yiyongera uretse mu 2024 habonetse igabanuka rito. Abo barimo abongeye kuyandura kubera kudafata neza imiti ndetse n'abarwaye SIDA.

kwamamaza

 

Mu Rwanda, nubwo imibare y'abanduye igituntu biyongereye mu myaka irindwi ishize, biyongereye cyane mu mwaka w'2022 na 2023. Mu 2019, abarwayi bari 5.950, mu 2020 bakagera ku 5.592, 2021 baba 5.283, ariko 2022 imibare yazamutse cyane igera ku 7.125, 2023 igera ku 9.512. Naho 2024 iragabanyuka igara ku 8.641.

Muri abo barwayi, 339 bari bafite igituntu cy'igikatu, abandi 5.807 bari bafite agakoko ka virusi itera SIDA. Iyi raporo inagaragaza ko harimo n'abarwayi b'igituntu bagera ku 660 bafashe imiti ariko ntibayikire neza kubera kudatafa imiti neza.

Nubwo igituntu cyateye impfu, imibare yagaragaje igabanuka ry'abahitanwa n'igituntu kuva 2022. Mu 2019, 6,1% by’abarwaye bishwe nacyo, mu 2020 habayeho bagera kuri 6,4%, 2021 abapfuye  banganaga na 7,9% by'abayirwaye. Muri 2022 baragabanutse  bagera ku 5,7%, mu 2023  bangana na  4,8% naho 2024 bagera kuri 4,5%.

Ubuaanzwe igituntu ni indwara yandurira mu myanya y’ubuhumekero. Uyirwaye ashobora kuyanduza abandi igihe akorora, acira cyangwa yitsamura. Ni yo mpamvu abarwaye bashobora kwanduza abo babana, abo bakorana cyangwa abo bamarana igihe kinini.

Ishami rishinzwe kurwanya igituntu muri RBC rifite uburyo bw’ikoranabuhanga bufasha kugabanya ubwandu. Harimo imashini za chest X-Ray zikoreshwa cyane ku barwayi ba SIDA, zishobora kugaragaza igituntu cyihishe mu mubiri. Hari kandi imashini 69 za GeneXpert zibasha gupima igituntu no kureba niba imiti isanzwe ikivura ikora neza, kuko bishobora kubaho ko  kirusha imiti imbaraga.

Ni kenshi abakora mu nzego z'ubuzima bakangurira abaturage gufata neza imiti no kwihutira kwipimisha, cyane cyane abafite ubwandu bwa SIDA, abamaranye igihe inkorora.

@Igihe

 

kwamamaza

Abarwayi b'igituntu bariyongereye mu myaka irindwi ishize 
Photo generated by AI

Abarwayi b'igituntu bariyongereye mu myaka irindwi ishize 

 Jan 9, 2026 - 19:19

Raporo y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) igaragaza ko abantu 42.103 banduye igituntu mu myaka irindwi ishize. Imibare y’abarwaye igaragaza ko indwara yagiye yiyongera uretse mu 2024 habonetse igabanuka rito. Abo barimo abongeye kuyandura kubera kudafata neza imiti ndetse n'abarwaye SIDA.

kwamamaza

Mu Rwanda, nubwo imibare y'abanduye igituntu biyongereye mu myaka irindwi ishize, biyongereye cyane mu mwaka w'2022 na 2023. Mu 2019, abarwayi bari 5.950, mu 2020 bakagera ku 5.592, 2021 baba 5.283, ariko 2022 imibare yazamutse cyane igera ku 7.125, 2023 igera ku 9.512. Naho 2024 iragabanyuka igara ku 8.641.

Muri abo barwayi, 339 bari bafite igituntu cy'igikatu, abandi 5.807 bari bafite agakoko ka virusi itera SIDA. Iyi raporo inagaragaza ko harimo n'abarwayi b'igituntu bagera ku 660 bafashe imiti ariko ntibayikire neza kubera kudatafa imiti neza.

Nubwo igituntu cyateye impfu, imibare yagaragaje igabanuka ry'abahitanwa n'igituntu kuva 2022. Mu 2019, 6,1% by’abarwaye bishwe nacyo, mu 2020 habayeho bagera kuri 6,4%, 2021 abapfuye  banganaga na 7,9% by'abayirwaye. Muri 2022 baragabanutse  bagera ku 5,7%, mu 2023  bangana na  4,8% naho 2024 bagera kuri 4,5%.

Ubuaanzwe igituntu ni indwara yandurira mu myanya y’ubuhumekero. Uyirwaye ashobora kuyanduza abandi igihe akorora, acira cyangwa yitsamura. Ni yo mpamvu abarwaye bashobora kwanduza abo babana, abo bakorana cyangwa abo bamarana igihe kinini.

Ishami rishinzwe kurwanya igituntu muri RBC rifite uburyo bw’ikoranabuhanga bufasha kugabanya ubwandu. Harimo imashini za chest X-Ray zikoreshwa cyane ku barwayi ba SIDA, zishobora kugaragaza igituntu cyihishe mu mubiri. Hari kandi imashini 69 za GeneXpert zibasha gupima igituntu no kureba niba imiti isanzwe ikivura ikora neza, kuko bishobora kubaho ko  kirusha imiti imbaraga.

Ni kenshi abakora mu nzego z'ubuzima bakangurira abaturage gufata neza imiti no kwihutira kwipimisha, cyane cyane abafite ubwandu bwa SIDA, abamaranye igihe inkorora.

@Igihe

kwamamaza